UVA: Slechterik of slimme beschermer?
Zonlicht is een krachtig biologisch signaal. Als je leert hoe je ermee omgaat, ontdek je dat UVA niet alleen schade kán veroorzaken, maar ook bescherming biedt tegen die schade.
De huid maakt melatonine aan als reactie op UVA straling via receptoren in de huid. Melatonine is een sterke anti-oxidant en beschermt je huidcellen.
UVA stimuleert de aanmaak van melatonine, zowel in de hersenen als in de huid. Wat dus een belangrijk verschil is. (Lees hier meer over melatonine) via de hersenen
De melatonine in je huid werkt meer als bescherming tegen oxidatieve stress. De huid kan melatonine aanmaken onafhankelijk van de pijnappelklier. Deze melatonine heeft beschermende effecten:
- Het werkt als antioxidant
- Vermindert DNA-schade van UV-straling
- Helpt bij celherstel
- Gaat te snelle huidveroudering tegen
Door deze beschermende werking draagt het bij aan het behoud van een gezonde huid. Huidmelatonine werkt lokaal en wordt niet uitgescheiden in de bloedbaan in noemenswaardige hoeveelheden. Melatonine wordt ook in de darmen en longen aangemaakt.
Darmen
De darmen zijn de grootste bron van melatonine in het lichaam — zelfs veel groter dan de pijnappelklier. De aanmaak gaat vanuit tryptofaan. tryptofaan → serotonine → melatonine. Dit gebeurt in de cellen van het darmslijmvlies.
- Reguleert darmmotiliteit (beweging van de darmen)
- Werkt ontstekingsremmend (bijv. bij prikkelbare darm)
- Ondersteunt de darmbarrière en lokale immuniteit
- Heeft antioxidantwerking tegen schadelijke stoffen in voeding
Longen
Melatonine wordt aangemaakt in luchtwegepitheelcellen, alveolaire cellen en mogelijk in immuun cellen in de longen.
- Werkt ontstekingsremmend bij infecties of luchtwegirritatie
- Beschermt tegen oxidatieve stress door luchtvervuiling of rook
- Draagt bij aan balans in het immuunsysteem
Belangrijk:
In al deze organen werkt melatonine lokaal, en komt het nauwelijks in het bloed terecht. Deze melatonine heeft dus geen invloed op slaap, maar ondersteunt orgaanbescherming, immuun functie en lokale balans.
Bij planten werkt het precies hetzelfde, deze beschermen zich ook met melatonine tegen oxidatieve stress. Vandaar dat het belangrijk is om fruit en groente van het jaargetijde te eten.
Je hebt hier wel tryptofaan bij nodig. Tryptofaan is een essentieel aminozuur, dat betekent dat het lichaam het niet zelf kan aanmaken en je het uit je voeding moet halen.
Voeding rijk aan tryptofaan:
- Eiwitrijke dierlijke producten zoals kip, kalkoen, eieren, kaas en vis.
- Peulvruchten: kikkererwten, linzen en tofu.
- Volkoren: granen, haver, bruine rijst, guinoa, volkorenbrood.
- Groente en fruit: avocado, banaan en spinazie.
Voor de omzetting heb je vitamine B6, calcium en magnesium nodig….
Glyfosaat (pesticide) kan roet in het gooien, deze kan de stofwisseling verstoren dat de darm kan beïnvloeden. Sommige onderzoekers stellen dat dit kan leiden tot minder productie van tryptofaan.
Wat doet UVA nog meer voor onze gezondheid?
UVA-licht werkt via de huid om stikstofoxide (NO) vrij te maken.
UVA dringt dieper door in de huid dan UVB. Het bereikt de bloedvaten in de lederhuid. In je huid zitten stikstofhoudende verbindingen, vooral nitraat en nitriet. Deze komen uit je voeding en bloedsomloop en hopen zich deels op in de huid. Onder invloed van UVA wordt nitriet omgezet in stikstofoxide (NO). Deze omzetting is niet afhankelijk van enzymen. Het is een directe licht gestuurde chemische reactie. Het verspreid zich naar omliggende bloedvaten zonder hulp.
- Vaatverwijding (vasodilatatie) → lagere bloeddruk, betere doorbloeding.
- Neurotransmissie → communicatie tussen zenuwcellen
- Immuun functie → helpt bij het doden van bacteriën en virussen.
- Spierfunctie → betere zuurstofvoorziening bij inspanning.
Dit is ook hoe medicijnen zoals nitroglycerine werken bij mensen met angina pectoris: ze verhogen de NO-productie om de bloedvaten te verwijden.
Wel eens gehoord van Dermale Pooling?: bekijk het filmpje
Verbeterde microcirculatie: UVA-licht verwijdt en activeert de vaten in de lederhuid, waardoor er meer bloed door de vaten gaat en een stroom van voedingsstoffen ontstaat in het huidgebied, vlak onder de opperhuid.
Pooling betekent letterlijk ophoping: er treedt een tijdelijke toename van bloedvolume in de huid op, wat gunstig is voor de stofwisseling en gezondheid van je huidcellen.
Deze verbeterde circulatie kan bijdragen aan een gezondere, vitalere huid en ondersteunt het afvoerproces van afvalstoffen.
Hoe voeding en zonlicht samenwerken
| Levert nitraat/nitriet | Zet opgeslagen nitriet om in NO | Meer NO-productie, betere doorbloeding |
| Vergroot nitrietopslag in huid | Stimuleert vrijmaking van stikstofoxide | Snellere reactie op zonlicht |
| Ondersteunt basale NO-aanmaak | Zorgt voor pieken bij zonblootstelling | Flexibele bloeddrukregeling |
Gevolg:
Meer beschikbare NO uit voeding betekent dat zonlicht effectiever is in het vrijmaken van stikstofoxide. Je lichaam heeft dan meer “brandstof” klaarstaan in de huid om door UV-A te worden omgezet in stikstofoxide (NO).
Praktisch advies
- Eet regelmatig nitraatrijke groenten (zoals bieten, spinazie of rucola).
- Ga dagelijks kort naar buiten.
- Poets je tong niet vlak voor of na het eten van nitraatrijke groenten — de bacteriën zijn nodig voor de omzetting naar nitriet.
- Gebruik geen mondspoelingen met chloorhexidine — die doden de nuttige bacteriën die nitraat omzetten.
Geen enkel proces is op zichzelf goed of slecht – het draait om de juiste verhouding, het juiste moment, en het vermogen van het lichaam om te herstellen.
Alles heeft een limiet.
Weet je nog; overal waar TE voor staat.